Modern Kölelik, Zorla Çalıştırma ve İnsan
Kaçakçılığı
Michelin, tesislerinde ve faaliyetlerinde, ayrıca tedarik zincirinin üst ve alt aşamalarında her türlü modern kölelik, zorla çalıştırma ve insan ticareti uygulamasına karşıdır.
ILO verilerine göre 2021'de dünya genelinde 50 milyon kişi modern kölelik mağduru olmuştur. Bu sayının 28 milyonunu zorla çalıştırılanlar oluşturmaktadır. Dünyada zorla çalıştırmanın en yaygın olduğu sektörler: madencilik ve taş ocakçılığı, turizm, tarım, gıda- tarım, inşaat ve elektronik imalatıdır. Fransa'da ise zorla çalıştırma olaylarına özellikle inşaat ve temizlik sektörlerinde, düşük vasıflı işgücü gerektiren ve zincirleme taşeronluk yapılan tüm sektörlerde rastlanmaktadır. Görevlendirmeli çalışanlar ve kayıt dışı işçiler de bağımlılık ve zorla çalıştırma durumlarıyla karşılaşabilmektedir.
Tanımlar
Modern kölelik ve insan ticareti kavramları, Birleşmiş Milletler tarafından şu şekilde tanımlanmaktadır: "Kişilerin; tehdit veya zor kullanımı, baskı, kaçırma, aldatma, gücü kötüye kullanma, zayıf konumdan yararlanma ya da bir kişi üzerinde kontrol sahibi olan başka bir kişinin rızasını elde etmek amacıyla ödeme veya menfaat teklif edilmesi/ kabul edilmesi yoluyla, istihdamı, nakliyesi, transferi, barındırılması veya kabul edilmesidir. Sömürü kapsamında en azından fuhuş veya diğer cinsel sömürü biçimleri, zorla çalıştırma veya hizmet ettirme, kölelik, esaret ya da organ alınması yer almaktadır."
Uluslararası hukukun genel kabul görmüş ilkelerine göre; zorla çalıştırma, işçilerin iradeleri dışında, ücretsiz olarak ve/veya yasa dışı tehdit, aldatma, baskı, borçlandırma veya kimlik belgelerine el koyma yoluyla iş veya hizmet vermeye zorlanması durumunda gerçekleşmiş sayılır.
Zorla çalıştırma aşağıdaki şekillerde gerçekleşebilir:
- Çalışan tarafından şartları anlaşılamayan sözleşmelerin imzalatılması. Örnek: Çalışanın anadilinde hazırlanmamış sözleşmeler.
- Çalışana işini yaptırmak için psikolojik veya fiziksel baskı uygulanması.
Örnek: Çalışanı, görev tanımında bulunmayan veya eğitim verilmemiş tehlikeli bir işlemi yapmadığı için işten çıkarmakla tehdit etmek. - Kişinin özerkliğinin kısıtlanması.
Örnek: Kimlik belgelerine el konulması, kişinin şirket tesislerinde kalmasının zorunlu tutulması, banka hesabı açılmasının işverene bağlı kılınması, serbest zamanını özgürce kullanamaması vb. - Çalışanı işe başlamadan önce ağır borç altına sokarak "borç esareti" durumuna düşürülmesi. Bazı bölgelerde aracılar (işe alım firmaları), adaylardan seçim, işe alım veya istihdam aşamasında (ulaşım, konaklama, sigorta maliyetleri vb.) aşırı yüksek ücretler talep etmekte; çalışanların bu borcu işverenlerine ödemesi yıllar almaktadır.
Yönlendirici İlkeler
Grup aşağıdaki taahhütlerde bulunur:
- Faaliyetlerinde hiçbir şekilde modern kölelik veya insan ticareti uygulamalarına yer vermemek
- İşbirliği yaptığı tedarikçi ve müşterilerin de aynı ilkelere uymasını sağlamak
- Grup ile çalışan geçici işe alım firmalarının bu ilkeleri benimsemesini temin etmek
- Grup ile ilişki kuran üçüncü tarafların (müşteriler, tedarikçiler, diğer üçüncü taraflar) gerekli özenle incelenmesini yapmak
- Modern kölelik veya insan ticareti riski bulunan ülkelerdeki faaliyetlerinde özellikle dikkatli davranmak Ayrıca, özellikle zorla çalıştırma konusunda Grup şu taahhütlerde bulunur*:
- İstihdam sözleşmelerinin kullanıldığı durumlarda, tüm çalışanlar için okunabilir ve anlaşılır istihdam sözleşmeleri hazırlamak
- Hiçbir çalışanı baskı altında çalıştırmamak ve özerkliklerine saygı gösterme
- Her çalışanın kimlik belgelerine serbestçe erişebilmesini ve yerel mevzuat veya istihdam sözleşmesinde öngörülen ihbar sürelerine uymak kaydıyla kendi inisiyatifiyle iş sözleşmesini feshedebilmesini sağlamak
- İşe alım hizmeti sağlayan tedarikçilerin, iş arayanlardan herhangi bir işe alım komisyonu veya ücret talep etmesini yasaklamak
- ILO'nun Adil İşe Alım Genel İlkeleri'ne uyan ve çalışanları borçlandırarak işverene bağımlı hale getirmeyen işe alım ve geçici istihdam ajanslarıyla çalışmak
* İstihdam sözleşmelerine atıflar, yalnızca bu tür sözleşmelerin kullanıldığı durumlar için geçerlidir.
Michelin, alt yüklenici zincirinde zorla çalıştırma ile mücadele konusunda da kararlıdır. Grup, en fazla risk taşıyan sektörleri ve tedarikçileri belirleyerek, tedarik zincirindeki bu riski değerlendirmek ve yönetmek için bir yaklaşım dahilinde hareket etmektedir.
Göçmen işçilere özel bir önem verilmektedir. Göçmen işçiler, insan haklarına saygı konusunda en savunmasız gruplar arasındadır. Genellikle bulundukları ülkenin dilini konuşamayan bu kişiler, çoğu zaman yakınlarının desteğinden yoksun oldukları için işe alım ajanslarına ve işverenlerine karşı özellikle bağımlı durumdadır.
Tüm Michelin personeli için gereklilikler
Ne Yapmalıyım
- Modern kölelik veya insan ticareti riskinin gözlemlenen olgular veya bir dizi kanıt yoluyla tespit edildiği ülkelerde daha fazla dikkatli olmalıyım
- Sahip olduğum ihbar mekanizmalarını bilmeli ve risk teşkil ettiğini düşündüğüm her durumu derhal bildirmeliyim
- Durum hakkında şüphelerim olduğunda konu uzmanlarına danışmalıyım
Ne Yapmamalıyım
- Söz konusu uygulamanın bir ülkede normal kabul edilmesi durumunda dahi - Modern kölelik ve insan ticaretine göz yummamalı veya uygun gerekli ön inceleme yapılmadan üçüncü taraflarla ticari ilişki kurmamalıyım
- Bir tedarikçi, müşteri veya partner tarafından modern kölelik veya insan ticareti uygulaması gözlemlediğim veya bu yönde bir şüphem olması durumunda, bu duruma göz yummamalıyım
Michelin sahalarında görev yapan kişiler için gereklilikler
Personel müdürleri, hukuk departmanı personeli ve saha yöneticileri
Ne Yapmalıyım
- İstihdam sözleşmelerinin kullanıldığı durumlarda; çalışma yeri, sözleşme ihlali koşulları, ihbar süreleri vb. açık hükümler içeren ve çalışanın anlayabileceği bir dilde hazırlanmış sözleşmeler imzalatmalıyım
- Michelin'in yürüttüğü işe alım süreçlerinde adaylardan herhangi bir işe alım ücreti talep edilmediğini temin etmeliyim (örneğin başvuru ücretleri gibi)
- Bir ülkenin mevzuatının işverene çalışanın kimlik belgelerini, sözleşmesini veya oturma iznini saklama zorunluluğu getirmesi halinde, çalışana bunların bir kopyasını vermeliyim. Çalışanın bu belgelere istediği zaman ulaşabilmesini sağlamalıyım.
- Çalışanlar açısından zorla çalıştırmayı işaret edebilecek, aşırı fazla mesai, izolasyon, finansal baskı vb. "belirtilere" karşı dikkatli olmalıyım.
- Çalışanlara hakları ve çalışma koşulları hakkında ücretsiz bilgi erişimi sağlamalıyım.
Ne Yapmamalıyım
- Çalışan kimlik belgelerini teminat olarak tutmamalıyım
- Çalışanların borçlarını veya "işe alım maliyetlerini" ödemek amacıyla dış baskı altında olup olmadıklarını kontrol etmeksizin düzenli fazla mesai yapmalarını kabul etmeyeceğim
- Çalışanı herhangi bir şekilde tehdit ederek, kendi iradesi dışında Grupta çalışmaya devam etmesini sağlamayacağım.
Grup ve Bölge Tedarik Yöneticileri için gereklilikler
Ne Yapmalıyım
- Tüm sözleşmelerde Tedarik İlkelerine yer vereceğim.
- Grubun tesislerinde çalıştırdığı işe alım ve geçici istihdam ajanslarının uygulamalarını - özellikle yüksek riskli ülkelerde ve göçmen işçiler özelinde - düzenlemelere uygun ve adil olup olmadığını kontrol etmeliyim (çalışanlardan işe alım ücreti alınmaması, ajans aracılığıyla banka hesabı açtırılmaması vb.)
- Zorla çalıştırma açısından en riskli ülkeleri ve satın alma kategorilerini belirleyerek tedarikçilerin KSS risk haritalamasını zenginleştirmeli ve belgesel değerlendirmeye tabi tutulacakları hedeflemeliyim
- En riskli tedarikçiler veya satın alma sektörleri için uygun bir eylem planı önermeliyim
- Etik Hattı'nı tedarikçilere ve çalışanlarına erişilebilir kılmalıyım. Uyarı prosedürünü satın alma web sitesi aracılığıyla duyurmalıyım.
- Doğal kauçuk tedarikçileri için zorla çalıştırmaya maruz kalma potansiyeli olan bölgeleri tanımlamalıyım. Bunları ortadan kaldırmak için eylem planları uygulamalıyım.
- Grubun alt yüklenici çalışanlarının, bir Grup tesisinde görevliyken durumlarına dikkat etmeliyim.
Uygulamalı Örnekler
Uygulamalı Örnek 1
Modern kölelik riski bulunan bir ülkede geçici istihdam ajansı ile çalışıyorsunuz, ne yaparsınız?
Ajansla gerekli ön due diligence (kapsamlı inceleme) çalışmasının yapıldığından, Grubun Tedarik Prensiplerinin ajansa iletilip taahhüt edildiğinden emin olur ve satın alma sözleşmelerine bu yönde özel bir hüküm eklerim.
Uygulamalı Örnek 2
- Grup, yüksek riskli bir ülkede bulunan yeni bir şirket satın aldı. Derhal alınması gereken ilk aksiyonlar nelerdir?
- Satın alma öncesi doğrulama önlemlerinin tamamlandığından ve risk analizi yapıldığından emin olun.
- Etik Kurallar ve İnsan Hakları Çerçeve Politikası'nın yeni şirkette en kısa sürede uygulamaya alındığından emin olun.
- Konuya özel eğitimlerin derhal başlatıldığından emin olun.
Uygulamalı Örnek 3
Bir ülkede İnsan Kaynakları departmanından sorumlusunuz. Komşu ülkeden gelen birkaç çalışan, işe alım ajansının kimlik belgelerini "mali teminat" olarak tuttuğunu size bildiriyor. Ne yapmalısınız?
Bu bir zorla çalıştırma uygulamasıdır. Ajansla temasa geçersiniz. Çalışanların "borçlarının" silinmesi için çözüm ararsınız. Ajansın bu uygulamaları değiştirme kapasitesini değerlendirirsiniz. Mümkün değilse, insan haklarına daha saygılı başka bir sağlayıcıyla çalışırsınız. Çalışanların kimlik belgelerini geri almalarını sağlarsınız. Gelecekte iş ortaklarınızı seçerken daha dikkatli olursunuz.
Bu bir zorla çalıştırma uygulamasıdır. Bu büroyla iletişime geçiniz. Çalışanın "borcunun" silinmesi için çözüm üretmeye çalışırsınız. Büronun bu uygulamaları değiştirip değiştiremeyeceğini değerlendirirsiniz. Eğer değiştirmeleri mümkün değilse, insan haklarına daha saygılı başka bir büroyla çalışırsınız. İşçilerin kimlik belgelerini geri aldığından emin olursunuz. Gelecekte iş ortaklarınızı seçerken de daha dikkatli olursunuz.
